‘Μαθηματικός πλατωνισμός’, μια ακόμα ιδεαλιστική ακροβασία

 

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ Οικονομικών επιστημών του

Freie Universitaet Berlin, δοκιμιογράφος

claslessdemocracy@gmail.com,  

 

«Η φιλοσοφία είναι καταγεγραμμένη σε αυτό το τεράστιο βιβλίο, εννοώ το Σύμπαν, που βρίσκεται συνέχεια μπροστά μας. Δεν μπορούμε όμως να το κατανοήσουμε, εκτός αν καταλάβουμε τη γλώσσα του και ερμηνεύσουμε τα στοιχεία με τα οποία έχει γραφεί. Είναι γραμμένο στη γλώσσα των

μαθηματικών και τα στοιχεία του είναι τα τρίγωνα, οι κύκλοι και τα άλλα γεωμετρικά σχήματα, χωρίς τα οποία είναι ανθρωπίνως αδύνατο

να γίνει κατανοητή έστω και μια λέξη.”

Γαλιλαίος[1]

 

«Ο μαθηματικός είναι ένας τυφλός σε ένα σκοτεινό δωμάτιο

που ψάχνει για μια μαύρη γάτα που δεν είναι εκεί»

Κάρολος Δαρβίνος[2]

 

«Εγώ δεν συμφωνώ με τα μαθηματικά. Το άθροισμα

πολλών μηδενικών είναι ένας επικίνδυνος αριθμός»

Stanislaw Jerzy Lec[3]

 

Όλες οι ιεραρχικές εξουσίες αποτελούν ex definitione εκμεταλλευτικές, καταπιεστικές, επεκτατικές, ιμπεριαλιστικές, εγκληματικές, απάνθρωπες  και καταστροφικές  συμμορίες που αντιμετωπίζουν εχθρικά την εργαζόμενη κοινωνία/ανθρωπότητα και προκειμένου να διατηρήσουν  τα προνόμιά τους  μετέρχονται αθέμιτων μεθόδων παραπλάνησης και αποπροσανατολισμού  των ανθρώπων τόσο μέσω των σκοταδιστικών μύθων, όσο και μέσω της ευνουχισμένης επιστήμης και της εξουσιαστικής ιδεολογίας. Ο  Πλατωνισμός, κράμα σκοταδισμού και εξουσιαστικής ιδεολογίας,  διατρέχει ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία, προσφέροντας υπηρεσίες στις εξουσίες με αντάλλαγμα την  επιβολή του ως επικρατούσα ιδεολογία, της κοινωνικής ανισότητας και των καταστροφικών πολέμων. Έτσι μακροημέρευσε και καθόρισε τον δυτικό πολιτισμό, κι’ όχι μόνο. Οι δυνάμεις της εργασίας, της επιστήμης και του πολιτισμού, οφείλουν, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, να απολατωνιστούν και   να επεξεργαστούν μια νέα, σύγχρονη  κοσμοαντίληψη που θα ρίχνει φως στους όρους υπέρβασης  της καπιταλιστικής βαρβαρότητας, αλλά  και στον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο, τον κόσμο της κοινωνικής ισότητας, ως αναγκαία και ικανή συνθήκη για την επιβίωση και την ειρηνική πρόοδο της ανθρωπότητας.

*

Μάριος Ευρυβιάδης: Ιούλιος 1974: τρεις ακόμη αντί-Μακαριακοί μύθοι

 

February 9, 2026

1σχόλια

1266 views

Μάριος Ευρυβιάδης , 9/2/2026

Οι αντι Μακαριακοί μύθοι που κυκλοφορούν με κάθε ευκαιρία και πρόφαση και οι οποίοι είναι επαναλαμβανόμενοι,  έχουν τελευταία πολλαπλασιαστεί. Στην ουσία δεν είναι καν μύθοι αλλά λοιδορίες που εμπνέονται από μικροπολιτικές μισαλλοδοξίες και σε αρκετές περιπτώσεις από ακόμη ασίγαστα πάθη.

Πρόσφατα, για παράδειγμα, στην εφημερίδα Σημερινή της Κύπρου και στο Facebook (1 Αυγούστου 2025) δημοσιεύθηκε μια τέτοια λοιδορία  σχετικά με την επιστροφή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο την 1 Μαρτίου 1959, όπου έτυχε μεγαλειώδους υποδοχής από τον κυπριακό λαό στη Λευκωσία.

Ο Αρχιεπίσκοπος, ιστάμενος σε ένα αυτοκίνητο  ανοιχτής έκδοσης μάρκας Rolls -Royce με αριθμό εγγραφής Α555 (παραχωρήθηκε από τους Εγγλέζους ) συνοδευόταν από δυο μοτοσικλετιστές της Ε.Ο.Κ.Α. (με μηχανές ΒMW που παραχωρήθηκαν δωρεάν από τον εισαγωγέα Πηλακούτα). Ο ένας από τους δυο μοτοσικλετιστές, ο ευρισκόμενος στα δεξιά της Rolls-Royce, χαίρει σήμερα άκρας υγείας. Είναι ο Χαράλαμπος Χριστοφόρου. Ο άλλος πιστεύεται πως είναι ο αείμνηστος Νίκος Μουσιούττας.

Αναζητώντας τον πολυδιάστατο άνθρωπο, τον χτίστη του πολιτισμού της κοινωνικής ισότητας

 

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ των Οικονομικών Επιστημών

του Frei Universitaet Berlin

claslessdemocracy@gmail.com,

 

«Θα πρέπει να αναζητήσουμε τον αγώνα»,

 Louis Hernandez Cruz[1]

 

Ο ‘Μονοδιάστατος Άνθρωπος’, το βιβλίο του Χέρμπερτ Μαρκούζε, που είδε το φως της δημοσιότητας το μακρινό 1964, έθεσε το ζήτημα του μονοδιάστατου ανθρώπου, ως αποτέλεσμα της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης και άνοιξε μια συζήτηση που δεν έκλεισε ακόμα, επειδή  δεν εξέλειπαν οι συνθήκες  της αλλοτρίωσης, αντίθετα εντάθηκαν. Μια συζήτηση που, όμως,  διατηρεί ολόκληρη την επικαιρότητά της αφού η μονοδιάστατη κοινωνία που τον δημιούργησε συνεχίζει να υπάρχει και  να γεννοβολάει ασταμάτητα μονοδιάστατους ανθρώπους, ενώ το ζητούμενο ήταν και παραμένει ο πολυδιάστατος, δηλαδή ο ολοκληρωμένος,  άνθρωπος, που συγκεντρώνει την εργασία, την επιστήμη και τον πολιτισμό  σε μια ενιαία προσωπικότητα, στον ολοκληρωμένο και πολυδιάστατο σύγχρονο άνθρωπο ως κοινωνική οντότητα. Ως προϊόν  μιας μονοδιάστατης, ολοκληρωτικής και   καταπιεστικής κοινωνίας, ο μο0νοδιάστατος άνθρωπος, έχει χάσει την ικανότητα  της κριτικής σκέψης, συνεπώς και το ενδιαφέρον του για αναζήτηση ενός δικαιότερου κόσμου και για ευτυχία χωρίς το τίμημα της απώλειας της  Εαυτότητάς του εντός του κοινωνικού Είναι.  Μιμείται και υποτάσσεται στην άρχουσα ελίτ, μεταλλασσόμενος  σε  φανατικό οπαδό και νάρκισσο που ξεκόβεται από το κοινωνικό του Είναι, παθητικοποιείται και ως εθισμένος καταναλωτής υλικών και πνευματικών σκουπιδιών, ενσωματώνεται στο κυρίαρχο σύστημα παραγωγής, με αποτέλεσμα να μειώνεται η αντίστασή του απέναντι στους εκάστοτε εξουσιαστικούς μηχανισμούς μέχρι που  αναλαμβάνει ακόμα και την ιδεολογική  και πολιτική υπεράσπιση των αλλοτριωτών  και δημίων του. Κι’ όλα αυτά την στιγμή που οι σύγχρονες επιστήμες και τεχνολογίες θα μπορούσαν, υπό τον έλεγχο των δυνάμεων της εργασίας της επιστήμης και του πολιτισμού, να εξαλείψουν τη φτώχεια και τη δυστυχία, αντί να  γίνονται αλυσίδες υποταγής τους στο κυρίαρχο καπιταλιστικό σύστημα.  Η ατομική ιδιοκτησία μετατρέπει την οικονομία σε πολεμική οικονομία για την εξουσία και παράγει όπλα αντί για ψωμί, παιδεία και ελευθερία. Στο μεταξύ και για όλους τους παραπάνω λόγους,  η μονοδιάστατη καπιταλιστική κοινωνία έχει μπει για τα καλά στο στάδιο της παρακμής της, πράγμα που προβληματίζει  σοβαρά όλο και περισσότερο, όλο και περισσότερους εκ των μονοδιάστατων ‘ζωντανών εργαλείων’, με κατάληξη τον αναπροσανατολισμό τους με στόχο τον επαναπροσδιορισμό τους σε σχέση με το καπιταλιστικό σύστημα.  Ως εκ τούτου γίνεται προφανές πως το επαναστατικό ζητούμενο της εποχής μας, είναι μια ριζική αλλαγή στην ιεράρχηση των κοινωνικών αξιών που θα μας οδηγήσουν από τον μονοδιάστατο άνθρωπο της ‘νόθας συνείδησης της υποταγής’ στον πολυδιάστατο άνθρωπο, της ‘Μεγάλης Άρνησης’ του καπιταλισμού.  Ο σύγχρονος, ο πολυδιάστατος και ολοκληρωμένος   άνθρωπος μπορεί να εργάζεται ως επιστήμονας που ταυτόχρονα γεύεται και δημιουργεί έργα πολιτισμού.  Μελετάει, αυτομορφώνεται, ενημερώνεται και έχει ευρεία αντίληψη για τον κόσμο και την κοινωνία, γνωρίζει πως η ελευθερία του τελειώνει εκεί που αρχίζει η ελευθερία των άλλων, έχει αναπτυγμένη την ενσυναίσθηση και υψηλή αίσθηση  της ευθύνης, αυτοσεβασμό και αυτονομία  σκέψης, ώστε να αρνείται την τυφλή υποταγή σε δόγματα, ιδεολογίες και οργανώσεις με ιεραρχική δομή και διεκδικεί  έναν καλύτερο κόσμο που θα έχει κέντρο του τον άνθρωπο και  θα λειτουργεί με τις αρχές και τις αξίες του αμεσοδημοκρατικού, αταξικού  ουμανισμού.

ΕΥΡΩΠΗ ΞΥΠΝΑ, ΕΝΩΣΟΥ, ΑΝΤΙΣΤΑΣΟΥ, ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΟΥ

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ οικονομικών επιστημών

του Freie Universitaet Berlin, Δοκιμιογράφος

 

«500 εκατομμύρια Ευρωπαίοι, ζητούν από 300

εκατομμύρια Αμερικανούς να τους προστατέψουν

από 140 εκατομμύρια Ρώσους»

Ντόναλντ Τουσκ

 

Ο νεοναζισμός σηκώνει και πάλι κεφάλι. Η ανθρωπότητα κινδυνεύει και η Ευρώπη οφείλει να ξυπνήσει από τον φιλοαμερικανικό λήθαργό της και να ανοίξει τον δρόμο προς μια καινούργια ουμανιστική κοινωνία/ανθρωπότητα της δημιουργίας, της συνεργασίας και της ειρήνης.

Η Ανατολή ενώνεται και ανατέλλει στον ορίζοντα ως η νέα παγκόσμια κρατικομονοπωλιακή καπιταλιστική αυτοκρατορία την ώρα που η Δύση, υπό την ηγεμονία των Ενωμένων Πολιτειών Αμερικής a la Trump, οδεύει ολοταχώς προς διάλυση. Αυτή η ιστορική διεργασία δεν είναι καινούργια, αλλά τόσο οι ηγεσίες των καρτών της Ευρώπης, όσο και κυρίως η ηγεσία της Ευρωπαϊκής  Ένωσης αρκούνταν στον ρόλο του ‘ηλίθιου χρήσιμου’ συμμάχου της παρακμασμένης και καταρρέουσας αμερικανικής υπερδύναμης, αντί να μπουν μπροστά στον αγώνα της ανθρωπότητας να παρακάμψει την απόλυτη καταστροφή που φέρει μαζί της η τραυματισμένη νεοϊμπεριαλιστική Αμερική.

Άμεση και Αταξική Δημοκρατία, με Ενιαία Κινηματική Κοινωνία

 

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών

του Freie Universitaet Berlin και Δοκιμιογράφος

claslesdemocracy@gmail.cpm,

http/www.classlessdemocracy.blogspot.com,

 

‘Βαίνομεν προς εκλογάς’. Από τότε που θυμάμαι τα συμβαίνοντα σ’ αυτόν τον δύσμοιρο τόπο, από την εποχή του ‘Συναγερμού’ του Αλέξανδρου Παπάγου, της ΕΡΕ του, γενάρχη της ρεβανζιστικής μεταπολεμικής και μετεμφυλιοπολεμικής Δεξιάς, Κωνσταντίνου Καραμανλή, της ΕΔΑ των Πασαλίδη και Ηλιού και της Ένωσης Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου, ‘βαίναμεν κάθε τρεις και λίγο προς εκλογάς’, με την Ελληνική Κοινωνία να τρέχει αιμόφυρτη, από παγκόσμιους και εμφύλιους πολέμους, πίσω από αστούς επαγγελματίες ‘αρχηγούς’, προφήτες, σωτήρες και ‘απελευθερωτές’ προσμένοντας ίσως ‘κάποιο θαύμα’. Αλλά θαύματα δεν έγιναν, εκτός από εκείνα που κάποιοι ευρηματικοί αγύρτες του σκοταδιστικού ιερατείου κακότεχνα σκηνοθετούσαν και τραβούσαν σαν μαγνήτες, τους δυστυχείς και κατατρεγμένους Έλληνες, με κράχτες και πρωτοπόρους τους εκάστοτε κυβερνητικούς βουλευτές, πολιτευτές και τοπικούς κομματάρχες. Με την ελπίδα πως θα συναντήσουν την ‘κλαίουσα Παναγιά’, ή τον ‘πονεμένο Χριστό’ έτρεχαν, σαν σε βουλευτικό γραφείο προεκλογικής περιόδου και οι, λόγω ‘θεούσας εξουσίας’, αγράμματοι φτωχοί Έλληνες, έτοιμοι να ζητήσουν κάποια εύνοια, μια χάρη, ένα ρουσφέτι έστω, για την λύση των ατομικών ή των οικογενειακών προβλημάτων τους, παρά τον κοινωνικό χαρακτήρα αυτών των προβλημάτων. Όμως ζούμε ακόμα σε έναν κόσμο που πρυτανεύει το ‘ο σώζων εαυτόν σωθήτω’, ακόμα και αν για την σωτηρία σου χρειαστεί να πεθάνουν κάποιοι άλλοι.

Μέχρι που οι χημικοί αποφαίνονταν πως τα ματωμένα δάκρυα της ‘Παναγιάς και του Χριστού’, ήταν από την σπιτική βυσσινάδα της παπαδιάς, γεγονός που αποκάλυπτε την στενή σχέση μεταξύ σκοταδιστικού και εξουσιαστικού ιερατείου. Αυτή η επαναλαμβανόμενη αποκάλυψη μείωνε σταθερά το εκκλησίασμα και έτρεφε την γενική απογοήτευση του ‘ποιμνίου’, γεγονός που οδηγούσε στην σχετική πάντα πολιτικοποίησή του, μετατρέποντάς το, από θρησκευτικό ποίμνιο σε θρησκευτική ακολουθία συστημικών αστικών ακροδεξιών, δεξιών, κεντροδεξιών, κεντρώων, κεντροαριστερών και ‘αριστερών’ κομματικών αρχηγών και ιδεολογιών.

Από τα νόθα συστημικά μικροκινήματα στην Ενιαία Κινηματική Κοινωνία

 

Από τα νόθα συστημικά μικροκινήματα

στην Ενιαία Κινηματική Κοινωνία

για τον Μεγάλο, Αταξικό,

Ουμανιστικό Μετασχηματισμό

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ Οικονομικών επιστημών

του Freie Universitaet BERLIN, δοκιμιογράφος

claslessdemovracy@gmail.com,

 

«Το όλον είναι μεγαλύτερο από

το άθροισμα των μερών του»

Αριστοτέλης

 

«Κανείς δεν πρωτοτύπησε διατυπώνοντας μια καινούργια ιδέα,

επειδή κάθε ιδέα είναι το καταστάλαγμα ιδεών χιλιάδων ανθρώπων που προηγήθηκαν. 

Κάποτε κάποιος πέφτει πάνω στην σωστή λέξη

και διατυπώνει την καινούργια ιδέα. Μόλις όμως η ιδέα γίνει

γνωστή, χιλιάδες άνθρωποι διαπιστώνουν πως την είχαν

από καιρό στο μυαλό τους»

Bruno Traven

 

«Μια γνήσια απελευθέρωση των ενεργειών μας περνά μέσα από

την περιθωριοποίηση όλων των υπαρχόντων πολιτικών κομμάτων,

τη δημιουργία νέων μορφών πολιτικής οργάνωσης βασισμένων στη

δημοκρατία, στη συμμετοχή όλων και στην ευθύνη του καθενός για

τα κοινά, με λίγα λόγια, περνά μέσα από την αναγέννηση μιας

γνήσιας πολιτικής σκέψης και πάθους, η οποία ταυτόχρονα

θα είναι διαυγής όσον αφορά τα αποτελέσματα της

ιστορίας των τελευταίων δυό αιώνων».

Κορνήλιος Καστοριάδης

 

Το παράδοξο του 21ου αιώνα: «500 εκατομμύρια Ευρωπαίοι

ζητούν από 300 εκατομμύρια Αμερικανούς να τους

προστατεύσουν από 140 εκατομμύρια Ρώσους»

Donald Tusk

Ζούμε σε έναν κόσμο, που καθημερινά στους δρόμους ρέει αίμα, που η βιομηχανία του παράγει ‘όπλα αντί για βούτυρο’, που πεθαίνουν εκατομμύρια άνθρωποι τον χρόνο από την ασιτία, την λειψυδρία, την έλλειψη βασικών φαρμάκων, από την κλιματική κρίση, από την ρύπανση του περιβάλλοντος και από τους πολλούς, τους πάρα πολλούς πολέμους. Ζούμε σε έναν κόσμο που τυφλωμένος και γεμάτος αντιθέσεις, αντιφάσεις, αγκυλώσεις και αδιέξοδα αυτοχειριάζεται, κι’ όλα αυτά για να μπορεί το 1% να καταπιέζει και να εκμεταλλεύεται το 99% του πληθυσμού του πλανήτη. Πρόκειται για έναν εφιαλτικό, γκροτέσκο και αυτοκαταστροφικό κόσμο που πρέπει να ‘θεραπευτεί’ άμεσα, οριστικά και αμετάκλητα. Ποιος θα τον ‘θεραπεύσει’; Ιδού το ερώτημα! Μήπως το 99% της ανθρωπότητας, δηλαδή, τα θύματά του, έχουν λόγο να τον 'θεραπεύσουν', μετατρέποντας την ανισότητα 1%>99% σε εξίσωση 99%=100%-1% και τον καπιταλισμό σε ιστορία;

*

Ο λόγος που γράφτηκε αυτό το άρθρο, δεν διαφέρει από τους λόγους για τους οποίους γράφτηκαν τα προηγούμενα βιβλία και άρθρα μου, ως αναζήτηση μιας ρεαλιστικής και εφικτής εναλλακτικής λύσης, του κοινωνικού προβλήματος, απέναντι στον παρακμασμένο, απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλισμό.

Κώστας Λάμπος, "Αντισταθείτε"

 

Κοιτάζοντας την κοιλάδα του Σπερχειού μέσα από τον χρόνο

 

Βγήκα πρωί στη βεράντα για να αγναντέψω την κοιλάδα του Σπερχειού και την Οίτη, απέναντι. Έχουμε αυτό το προνόμιο. Ένα τοπίο που συνδυάζει βουνό, ποτάμι και πεδιάδα, ένας τόπος που εκατοντάδες -αν όχι χιλιάδες- χρόνια στήριξε και στηρίζει ανθρώπους, με ποικίλες δραστηριότητες, αφήνοντας πίσω ιστορία και μνήμες. Η εικόνα που αντίκρισα δεν ήταν αυτή που περιμένει κανείς από έναν τέτοιο τόπο. Η κοιλάδα βυθισμένη σε καπνό. Όχι από φωτιά, αλλά από τα φουγάρα του γνωστού εργοστασίου. Ένα γκρίζο πέπλο που «κλείνει» τον ορίζοντα και αλλοιώνει τη σχέση μας με το τοπίο.

 

Αυθόρμητα, ο νους ταξίδεψε. Προσπάθησα να φανταστώ την ίδια θέα από το ίδιο σημείο πριν εκατό, χίλια, πριν δύο χιλιάδες και δέκα χιλιάδες χρόνια. Ο ίδιος ποταμός, το ίδιο βουνό, η ίδια κοιλάδα. Χωρίς τους ευρωπαϊκούς αυτοκινητοδρόμους να τη διασχίζουν σαν χαρακιές, χωρίς την σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων να την κόβει στα δύο, χωρίς το εργοστασιακό νέφος να αιωρείται χαμηλά. Ένα τοπίο που άλλαζε αργά, με ρυθμούς γεωλογικούς κυρίως και οικολογικούς, όχι βίαιους και επιταχυνόμενους.

 

Και τότε η σκέψη συναντάει το παράδοξο και το παράλογο: ό,τι άλλαξε ελάχιστα σε χιλιάδες χρόνια, το αλλάξαμε ριζικά μέσα σε λίγες δεκαετίες. Κυρίως τα τελευταία πενήντα χρόνια. Όχι με μία μόνο απόφαση ή ένα έργο, αλλά με τη συσσώρευση πολλών «μικρών, λογικών» παρεμβάσεων. Ένας δρόμος εδώ, μια γραμμή εκεί, μια μονάδα επεξεργασίας παραπροϊόντων αλλού. Καθεμία χωριστά φαινομενικά αναγκαία, όλες μαζί όμως μετασχηματίζουν το οικοσύστημα. Ο κατακερματισμός του χώρου, η αλλαγή των χρήσεων γης, η ρύπανση, ο περιορισμός της φυσικής συνέχειας του Σπερχειού, οι καταπατήσεις της παρόχθιας ζώνης του και η καταστροφή του παραποτάμιου δάσους, συμβαίνουν τώρα, σε μια εποχή που η λειψυδρία και η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον αφηρημένες έννοιες ή μελλοντικές απειλές, αλλά παρόντα βιώματα.

 

Οι αλλαγές του κλίματος εδώ δεν έρχονται ως στατιστικό γράφημα. Έρχονται όταν το νερό λιγοστεύει, όταν οι περίοδοι ξηρασίας μεγαλώνουν, όταν το ποτάμι χάνει τη δυναμική του, όταν ο καπνός εγκλωβίζεται στην κοιλάδα. Έρχονται όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και η ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων μειώνεται, επειδή ήδη τα έχουμε επιβαρύνει πέρα από τα όριά τους.

 

Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα δεν είναι αν χρειαζόμαστε παραγωγή, υποδομές ή οικονομική δραστηριότητα. Το ερώτημα είναι πώς τις σχεδιάζουμε και αν λαμβάνουμε υπόψη το σύνολο του οικοσυστήματος. Αν βλέπουμε το τοπίο ως ζωντανό οργανισμό ή απλώς ως υπόβαθρο πάνω στο οποίο χαράσσονται έργα και εξυπηρετούνται ανάγκες της στιγμής.

 

Η κοιλάδα του Σπερχειού δεν είναι απλώς ένας «χώρος ανάπτυξης». Είναι ένα σύνθετο φυσικό σύστημα, μια ιστορική και οικολογική ενότητα. Όταν τη διασχίζουμε, την τεμαχίζουμε ή την επιβαρύνουμε χωρίς συνολικό σχεδιασμό, δεν αλλοιώνουμε μόνο την εικόνα της· υπονομεύουμε τη δυνατότητά της να μας στηρίξει στο μέλλον. Κοιτάζοντας την κοιλάδα σήμερα μέσα στον καπνό, αναρωτιέμαι τι θα βλέπει κάποιος από το ίδιο σημείο σε πενήντα χρόνια. Και κυρίως: πόσα από αυτά που θα βλέπει θα είναι αναπόφευκτα και πόσα θα είναι αποτέλεσμα επιλογών, που μπορούσαμε να είχαμε κάνει αλλιώς.

 

Γιατί, τελικά, η οικολογία δεν είναι μόνο θέμα προστασίας της φύσης. Είναι θέμα ευθύνης απέναντι στον χρόνο.

 

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr

https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/

 

TA ΓΥΑΛΙΑ

 του Γιάννη Σχίζα

Είχα μια βαθιά επιθυμία να φοράω γυαλιά της προκοπής, ήθελα  να εντυπωσιάσω και μια  γυναίκα . Είχα  επηρεαστεί και λίγο από κάτι δημοσιεύματα  στο  ΒΗΜΑ «περί της υγείας των οφθαλμών» , που μιλούσαν μέχρι και για τον κίνδυνο της τύφλωσης αυτών που χρησιμοποιούσαν ευτελή γυαλιά,   ωσότου αποφάσισα να δώσω 10πλασιο ποσό από εκείνα που έδινα συνήθως, για να αποκτήσω το επίμαχο αντικείμενο. Πήγα λοιπόν και  αγόρασα γυαλιά – που ήταν υπέροχα, που είχαν μια βελούδινη επαφή με τα μάτια μου, που χρωματικά έσκιζαν. Στην αρχή τα φορούσα ακόμη και στο σκοτάδι, ακόμη και στη δουλειά μου, προκαλώντας μάλιστα περιπαικτικά σχόλια …  Μια φορά όμως, καθώς κίνησα να πάω στο εξωτερικό, πέρασα  από τη τουαλέτα, τα ξέχασα εκεί , γύρισα αστραπιαία να τα πάρω πίσω – τα γυαλιά είχαν κάνει φτερά !  Σιχτίρισα τον εαυτό μου δεόντως, αλλά η απόφασή να είμαι με γυαλιά της προκοπής δεν άλλαξε. Όταν γύρισα από το ταξίδι   βρήκα τα ίδια περίπου γυαλιά, και ξανάρχισα να απολαμβάνω το βελούδινο στυλ τους….

Πέρασε λίγος καιρός, τα γυαλιά ξανά  χάθηκαν, δεν θυμάμαι  πως… Τσαντίστηκα με τον εαυτό μου, ώστε είπα «τώρα θα πάρω εκείνα τα γυαλιά που το δημοσίευμα  έλεγε ότι σε στραβώνουν». Τα πήρα λοιπόν, εν είδει αυτοτιμωρίας, και για καιρό  έλεγα  στον εαυτό μου  , καλά να πάθεις.

 Ο καιρός πέρασε,  κάποτε όμως έκρινα ότι είχα πάρει  την τιμωρία στην κατάλληλη δόση, γι αυτό σκεπτόμουν ότι δεν θα ήταν άσχημο να τα ξεφορτωθώ… Εκεί όμως να δεις γκίνια : Μου έπεσαν  μια φορά  στο δρόμο, αλλά ένας πιτσιρίκος  μου φώναξε «κύριε, κύριε» και μου τα παρέδωσε…. Την άλλη τα ξέχασα σε ένα καφενείο, οπότε ο ιδιοκτήτης πάλι με φώναξε να τα πάρω…. Κάποτε σηκώθηκα από ένα τραπέζι και βάδισα προς την πόρτα, με γύρισαν όμως πίσω, για τα γυαλιά που είχα ξεχάσει. Τελικά δεν τα έχανα με τίποτε….

Ώσπου μια ημέρα, στο σχόλασμα της δουλειάς, με πλησίασε μια κοπέλα και με παρακάλεσε να την αφήσω κάπου. Είπα ναι , αδιαφορώντας μάλιστα για το δέμας της, που ήταν ελαφρώς βαρύ..Πηγαίνουμε λοιπόν στο πάρκινγκ,  ανοίγει την πόρτα του αυτοκινήτου, κάθεται στο  κάθισμα, και εκείνη τη στιγμή ακούγεται ένα σκρατς… Σηκώνεται αυτή, κοιτάζει πίσω της – τα γυαλιά σπασμένα….

 Πω πω Γιάννη μου,  σου έσπασα τα γυαλιά! Με συγχωρείς πολύ !  Να στα πληρώσω!

Εγώ ατάραχος στην αρχή, ξεσπάω στη συνέχεια σε γέλια… Δεν πειράζει , της λέω,  για σπάσιμο τα είχα…

Η κοπέλα με κοίταξε  παραξενεμένη, σχεδόν σαν να είχε  να κάνει με τρελό…

ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

 

+

ΚΑΛΟ ΒΟΛΙ, ΚΥΡΙΕ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

 

       Επί  Τουρκοκρατίας  οι κλέφτες    απεύχονταν το θάνατο όπως κάθε άνθρωπος,  αλλά μπροστά στο άμεσο ενδεχόμενό του -   σαν μαχητές  που ήταν -    δέχονταν  να βολευτούν με το  «καλό βόλι»:  Το βόλι  εκείνο  που θα  τους έπαιρνε γρήγορα τη ζωή ,  χωρίς  παρατεταμένους πόνους, χωρίς μεγάλες ταλαιπωρίες και αγωνίες, χωρίς επιβάρυνση των δικών τους ανθρώπων...

Η ευχή «καλό βόλι» επρόκειτο  να σταδιοδρομήσει μέχρι τις σημερινές συνθήκες, με άλλη μορφή. Δεν εννοώ  φυσικά το «καλό βόλι» που είχε υπόψη  ένας ατάλαντος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ : Εννοώ εκείνο το βόλι που υφίσταται  κάποιος και που δεν σημαίνει  κατάληξη σε θάνατο ,  αλλά που χρησιμοποιείται  επί τη αποχωρήσει από αξίωμα κακήν -κακώς, συμπεριλαμβανομένου του Πρωθυπουργικού. Παραδείγματος χάρη, στο μεσοπόλεμο ο Φον Πάπεν έγινε από Πρωθυπουργός της Γερμανίας ,απλός Πρεσβευτής. Παραδείγματος χάρη ο Τόνυ Μπλαιρ       της Αγγλίας, που έγινε από πρωθυπουργός  της χώρας του «διαπραγματευτής των ανατολικών υποθέσεων»

 

Το σύνθημα λογίζεται ως πραγματική ευχή όταν κάποιος  πχ από Πρωθυπουργός γίνεται γενικός διευθυντής μιας υπηρεσίας ασφαλείας  εθνικών  κήπων, όταν από Υπουργός γίνεται διευθυντής της τοπικής Ουνέσκο ή σύμβουλος διατελέσαντος Πρωθυπουργού, όταν από βουλευτής καταλήγει να γίνεται στέλεχος μιας υπό ιδιωτικοποίηση  εταιρείας δημοσίου –πχ της ΕΛΤΑ –  όταν από Δήμαρχος γίνεται κλητήρας. Όλα αυτά βεβαίως προϋποθέτουν μια  διαδικασία αποπομπής -  και μάλιστα δημόσιας.

 

Τώρα η υπόθεση παίρνει νερό, κάποιος μπορεί να ενίσταται και να αξιώνει την αναβάθμισή του στα πλαίσια πάντα της ευχής :  Να επιδιώκει δηλαδή την μερική αναβάθμιση  από την ασφάλεια των εθνικών κήπων στην ασφάλεια δασών και κήπων και Ιονίου Πελάγους,  ή  την προαγωγή του σε αρχικλητήρα . Ειλικρινά, δεν γνωρίζω τι ο κύριος Μητσοτάκης θα προτείνει  για τον εαυτό  του, μετά τις επόμενες εκλογές.

Γιάννης Σχίζας

 

Η Ιθάκη που την πρόδωσες, ‘άλλα δεν έχει να σε δώσει πια’

 

 

Γράφει ο Δρ. Κώστας Λάμπος

Η ‘Ιθάκη του Καβάφη’, παρουσιάζει στον καθένα μας το ωραίο ταξίδι της ζωής, με την ελπίδα πως θα γίνουμε σοφοί και χρήσιμοι, χωρίς ωστόσο να ευτελιστούμε.

Στον καλοταϊσμένο, πρόεδρο του 15μελούς της γειτονιάς του, με πολλή ψευδαίσθηση παγωνιού και βοναπαρτικό ναρκισσισμό, αδαή ‘μίμο του Ανδρέα’ του έδωσε το ταξίδι του κυβερνήτη της Ελλάδας, χωρίς Λαιστρυγόνες, Κύκλωπες και θυμωμένους Ποσειδώνες, κι’ αυτός, ο φουριόζος αντιμνημονιακός που θα καταργούσε τα μνημόνια των προηγούμενων με έναν νόμο και ένα άρθρο, έβαλε 100χρονο ενέχυρο όλη την περιουσία της Ελλάδας για ένα ακόμα αχρείαστο μνημόνιο που του επέβαλαν οι ‘φίλοι και σύμμαχοί του’ λόγω μειωμένης ευφυίας, εξαπάτησε το 63% του Ελληνικού Λαού που τον εμπιστεύτηκε σε ότι τους ζήτησε για να κάνει το παγκόσμιο κεφαλαιοκρατικό σύστημα ‘να χορεύει πεντοζάλη’.

Ο αδαής και η παρέα του, ως ‘πρώτη φορά αριστερά’, αποσυντόνισαν ακόμα περισσότερο το μικροαστικό χάρβαλο/προτεκτοράτο που λέγεται Ελλάδα και παραλίγο να το ρίξουν στα βράχια καταφέρνοντας να επαναφέρουν στην εξουσία την Δεξιά της εξάρτησης, της καθυστέρησης και της μιζέριας. Γιατί αυτός είναι ο ρόλος τους να αναπαράγουν διασπασμένοι και αδερφοφάδες την εξουσία της Δεξιάς.

Βλέποντας μάλιστα πως το άστρο του σβήνει ζήτησε παράταση της εξουσίας του από τα ‘διεθνή αφεντικά του’, με αντάλλαγμα να ‘λύσει το Μακεδονικό’ και λίγος και απαίδευτος όπως είναι διέπραξε και αυτό το τερατούργημα^[1], για να αποδράσει στη συνέχεια, ηττημένος και μετεκπαιδευόμενος στην μητρόπολη του μανιακού κεφαλαίου, προκειμένου να επανακάμψει στον ‘τόπο του εγκλήματος’, προφανώς με κάποια νέα αποστολή, που δεν πρόλαβε στο πρώτο του ταξίδι να διεκπεραιώσει, στέλνοντας ως προπομπό του τον Κασελάκι.

Κάτι μου λέει πως όσοι θέλουν να ψαλιδίσουν κι’ άλλο την Ελλάδα και τον Ελληνισμό ‘τακτοποιώντας τις νέομωαμεθανικές χίμαιρες του Σουλτάνου Ερντογάν’, βρήκαν στο πρόσωπο τού ‘όψιμου ιθακήσιου’, τον άνθρωπο που τους υποσχέθηκε πως θα κάνει και αυτή την βρώμικη δουλειά, για να ξαναπροδώσει ‘την πτωχική Ιθάκη που την γέλασε’.

Έλληνες απανταχού της Γης, η άλλη Ιθάκη του Τσίπρα, δεν μπορεί και δεν πρέπει να ξεγελάσει κανέναν, γιατί ο Τσίπρας δεν είναι Οδυσσέας, αφού δεν μπόρεσε να γίνει ούτε Ανδρέας. Έλληνες απανταχού της Γης, σποριάδες και κληρονόμοι της Άμεσης Δημοκρατίας, της φυσικής και όχι της ‘μεταφυσικής’ Φιλοσοφίας, των Γραμμάτων, των Επιστημών και του Πολιτισμού, μην περιμένετε να σας σώσουν εξουσιαστικά φετίχ και εξουσιαστικά ανδρείκελα του κεφαλαίου, πάψτε να γίνεστε ουραγοί και επαίτες σκοταδιστικών και εξουσιαστικών ιερατείων και μπείτε ξανά στο προσκήνιο της ιστορίας για να θεμελιώσετε τον πολιτισμό της κοινωνικής ισότητας, της άμεσης δημοκρατίας και του αταξικού Ουμανισμού για να ξαναδιδάξετε την ανθρωπότητα Ιθάκες τι σημαίνουν.

Αν όχι Εσείς, τότε ποιοι;  Κι’ αν όχι τώρα, τότε πότε;

________________________________________

https://biblionet.gr/k%C3%B3stas-l%C3%A1mpos-c35266,

---

^[1] Βλέπε Λάμπος Κώστας, «Βόρεια Μακεδονία»: Παράδειγμα Εθνικιστικής, νόθας, ταυτότητας(Η σταύρωση της Μακεδονίας), https://arxeion-politismou.gr/2022/04/stavrosi-makedonias.html#google_vignette,

 

Επιτέλους οι Ελληνικές ψυχές ομιλούν

 

Ανοιχτή επιστολή

προς τον Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας Ρ. Τ. Ερντογάν

Κοινοποίηση στα:

1) Μέλη του ΟΗΕ

2) Μέλη Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

CC: Members of United Nations,

Members of European Parliament,

Media

Αξιότιμε Κύριε Πρόεδρε,

Πρόσφατα έχετε καθιερώσει μια επαναλαμβανόμενη και συνεχή αναφορά στα «σύνορα της καρδιάς των Τούρκων», όπως τα αντιλαμβάνεστε εσείς, τα οποία δεν ταυτίζονται με τα σημερινά φυσικά σύνορα της Τουρκίας προκειμένου να «χωρέσουν» σε αυτά και όλες οι νέο-οθωμανικές, επεκτατικές σας επιδιώξεις. Συχνά μάλιστα, μας πληροφορείτε πως παραδίδετε σε όλους εμάς και «μαθήματα ιστορίας».

Εμείς όμως γνωρίζουμε πολύ καλά πως αυτά τα «μαθήματα ιστορίας» όπως τα αποκαλείτε, αποτελούν μαθήματα επικίνδυνου λαϊκισμού σε ανιστόρητους και αμόρφωτους ανθρώπους οι οποίοι είναι φυσικό να μην γνωρίζουν όσα θα έπρεπε να γνωρίζετε εσείς!

Γιατί κάθε μορφωμένος άνθρωπος, Τούρκος, Έλληνας ή από οποιαδήποτε άλλη χώρα, ασφαλώς και χαμογελάει όταν σας ακούει να αναφέρεστε στα Ελληνικά νησιά του Αιγαίου ισχυριζόμενος ότι «Σε αυτά τα νησιά έχουμε την ιστορία μας, τα μνημεία μας, τα τζαμιά μας!».

Όλοι οι στοιχειωδώς μορφωμένοι άνθρωποι σε ολόκληρο τον πλανήτη, γνωρίζουν πως το Αιγαίο πέλαγος, από την χαραυγή της ιστορίας ήταν και παραμένει Ελληνικό. Οι περιστασιακοί κατακτητές ποτέ δεν μπόρεσαν, ούτε πρόκειται να μπορέσουν ποτέ στο μέλλον, αυτό να το αλλάξουν.

Μήπως, μια και φαίνεται να σας ενδιαφέρει η ιστορία, πρέπει να σας υπενθυμίσουμε πως η λέξη Αιγαίο, σύμφωνα με την αθάνατη Ελληνική μυθολογία που μελετάει ολόκληρος ο πλανήτης εδώ και χιλιάδες χρόνια, προέρχεται από τον πατέρα του Θησέα και βασιλιά της Αθήνας Αιγέα ο οποίος έπεσε και πνίγηκε στα νερά του πελάγους από το ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο;

Ο ΔΙΩΓΜΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΥ ΝΙΚΟΥ ΑΣΛΑΝΙΔΗ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΣΛΑΜΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

 

Η Ελληνική Λύση καταδικάζει απερίφραστα την αισχρή ενέργεια των τουρκικών Αρχών να απαγορεύσουν την είσοδο στην Τουρκία στον δημοσιογράφο Νίκο Ασλανίδη, ο οποίος συμμετείχε σε αποστολή της Ένωσης Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης με σκοπό την επίσκεψη στον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Κωνσταντινούπολη.

Ο κ. Ασλανίδης, γνωστός για το σημαντικό δημοσιογραφικό και ερευνητικό του έργο σχετικά με τον Ποντιακό Ελληνισμό και τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, χαρακτηρίστηκε από την τουρκική Αστυνομία ως «ανεπιθύμητο πρόσωπο, επικίνδυνο για τη χώρα», χωρίς καμία ουσιαστική αιτιολόγηση!!

Εδώ οφείλουμε να συμφωνήσουμε με την αιτιολόγηση της φασιστικής Τουρκίας: Δημοσιογράφοι που υπηρετούν την ιστορική αλήθεια, πολεμούν την βαρβαρότητα και επιθυμούν την τιμωρία των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, είναι όντως απειλή για την Τουρκία η οποία δεν διαθέτει ιστορία αλλά ποινικό μητρώο.

Η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί ως κράτος-εγκληματίας, περιφρονώντας το διεθνές δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία του Τύπου. Ως Ελληνική Λύση:

• Απαιτούμε από την Ελληνική Κυβέρνηση να προβεί σε άμεσες και έντονες διαμαρτυρίες προς την Τουρκία σε όλα τα επίπεδα.

• Ζητούμε την παραπομπή του θέματος στα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την απαίτηση επιβολής οικονομικών και άλλων κυρώσεων στην Τουρκία με αυτονόητη αυτή της άμεσης διακοπής της προνομιακής σχέσης με την ΕΕ.

• Καλούμε τη Διεθνή Κοινότητα και τους διεθνείς δημοσιογραφικούς οργανισμούς να καταδικάσουν την τουρκική αυθαιρεσία.

• Εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας στον συνάδελφο Νίκο Ασλανίδη και σε όλους τους δημοσιογράφους που υφίστανται διώξεις από το τουρκικό καθεστώς.

Η Ελληνική Λύση θα συνεχίσει να υπερασπίζεται ακλόνητα τα εθνικά μας συμφέροντα, την ιστορική μας μνήμη και τα δικαιώματα των Ελλήνων πολιτών απέναντι στις τουρκικές θηριωδίες.

ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Ευημερία εναντίον ΑΕΠ

 

Ευημερία εναντίον ΑΕΠ, Ποντίκι,16.10.25

Η ευημερία είναι επιδίωξη των φιλοσόφων και των ανθρώπων με κάποια προδιάθεση – τώρα όμως προορίζεται να καλύψει και τις μάζες! Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) δείχνει τη συνολική αγοραία αξία όλων των τελικών προϊόντων και υπηρεσιών που παράγονται σε μια χώρα, όμως τα τελευταία χρόνια βρίσκεται υπό αμφισβήτηση. Υπάρχει ένας «φετιχισμός του ΑΕΠ» – κατά την έκφραση του οικονομολόγου Τζόζεφ Στίγκλιτς του Πανεπιστημίου Κολούμπια, αλλά πιο καλλιτεχνικά το έθετε ο Παντελής Βούλγαρης στο εξαίσιο «Ακροπόλ» του, βάζοντας τον Αριστοτέλη Ωνάση να δηλώνει ενώπιον ενός εκστασιαζόμενου χορευτή ζεϊμπέκικου: «Τι να τα κάνεις τα λεφτά…».

Ο κατάλογος των πιο ευτυχισμένων χωρών στον κόσμο είναι διαφορετικός από τον κατάλογο των χωρών που έχουν μεγάλες προσόδους από την αυτοκινητοβιομηχανία, τους πυρηνικούς αντιδραστήρες ή τις εξορύξεις, και γενικά είναι διαφορετικός από χώρες με μεγάλο κατά κεφαλήν εισόδημα.

Κατά το βρετανικό «Ίδρυμα Νέας Οικονομίας», το 2006 το νησιωτικό κρατίδιο Βανουάτου, που διέθετε μόλις 2.900 δολάρια κατά κεφαλήν ΑΕΠ, έρχεται πρώτο στη «Λίστα του Ευτυχισμένου Πλανήτη». Οι ΗΠΑ καταλαμβάνουν μόλις την 150ή θέση στον κόσμο, ενώ στην Ευρώπη προηγείται η Ελβετία – με την Ελλάδα να «κείτεται» στην υπ’ αριθμόν 133η θέση επί συνόλου 178 αξιολογηθεισών χωρών…

Μερικές ημέρες μετά την κοινοποίηση της παραπάνω λίστας, ο Βρετανός κοινωνικός ψυχολόγος Άντριαν Ουάιτ του Πανεπιστημίου του Λέστερ παρουσίασε τον πρώτο κατά δήλωσή του «παγκόσμιο χάρτη της ευτυχίας». Όπως ανέφερε το BBC, η έρευνα του Ουάιτ βασίστηκε στις απαντήσεις που έλαβε από δείγμα 80.000 πολιτών σε παγκόσμιο επίπεδο, είχε δε αποτέλεσμα την παροχή «χρυσού μεταλλίου» στη Δανία, με τις αμέσως επόμενες θέσεις να καταλαμβάνονται από την Ελβετία, την Αυστρία, την Ισλανδία και τις Μπαχάμες. Η νέα «κατάταξη της ευτυχίας» απέδιδε στις ΗΠΑ την καθόλου ευκαταφρόνητη 23η θέση και στη Βρετανία την 41η, ενώ οι δύο τελευταίες θέσεις επιφυλάσσονταν για το Μπουρούντι και τη Ζιμπάμπουε…

Το «ευτυχολόγιο»

Η γρήγορη αποκατάσταση των δυτικών χωρών στο διεθνές «ευτυχολόγιο» ήταν ομολογουμένως περίεργη. Αντίθετα δεν ήταν καθόλου περίεργη η εκ μέρους του Ουάιτ διεκδίκηση μιας παγκόσμιας πρωτιάς μέσα στο γενικότερο πνευματικό περιβάλλον μιας εποχής, όπου ενδημεί το φαινόμενο των «διανοητικών αυθαιρέτων»… Τα οποία διανοητικά αυθαίρετα – κατά τα πρότυπα των πολεοδομικών αυθαιρέτων με την κατάληψη και δήλωση ιδιοκτησίας επί συγκεκριμένου οικοπέδου ή χώρου – συνιστούν δήλωση και κατοχύρωση πνευματικής ιδιοκτησίας επί συγκεκριμένου συνόλου ιδεών, έστω κι αν έχουν προηγηθεί αναρίθμητες αναλύσεις και παρεμφερείς θέσεις επί του ζητήματος από άλλους συγγραφείς…

Η αυτοκατανάλωση από ένα ιδιωτικό λαχανόκηπο ή η περίθαλψη των ηλικιωμένων από τη γειτονιά, στο πλαίσιο κοινωνικών δομών με υψηλή αλληλεγγύη, δεν εγγράφονταν στο ΑΕΠ όπως «παρ’ ημίν» εγγράφεται η αγροτική παραγωγή μιας κάποιας κλίμακας ή οι οίκοι ευγηρίας, όμως δεν έπαυε να αποτελεί στοιχείο ποιότητας ζωής.

Ακόμη και ο Μαρξ στο «Κεφάλαιό» του διαπίστωνε ότι «στις φτωχές χώρες οι φτωχοί περνούν καλά», όχι βεβαίως για να υπεραμυνθεί της φτώχειας, αλλά για να δείξει πως η καπιταλιστική συσσώρευση συνεπάγεται την αυξανόμενη αποδιοργάνωση και δυστυχία μεγάλων μαζών του πληθυσμού…