Τετάρτη 31 Δεκεμβρίου 2025

Από τα νόθα συστημικά μικροκινήματα στην Ενιαία Κινηματική Κοινωνία

 

Από τα νόθα συστημικά μικροκινήματα

στην Ενιαία Κινηματική Κοινωνία

για τον Μεγάλο, Αταξικό,

Ουμανιστικό Μετασχηματισμό

 

Γράφει ο Κώστας Λάμπος

Διδάκτωρ Οικονομικών επιστημών

του Freie Universitaet BERLIN, δοκιμιογράφος

claslessdemovracy@gmail.com,

 

«Το όλον είναι μεγαλύτερο από

το άθροισμα των μερών του»

Αριστοτέλης

 

«Κανείς δεν πρωτοτύπησε διατυπώνοντας μια καινούργια ιδέα,

επειδή κάθε ιδέα είναι το καταστάλαγμα ιδεών χιλιάδων ανθρώπων που προηγήθηκαν. 

Κάποτε κάποιος πέφτει πάνω στην σωστή λέξη

και διατυπώνει την καινούργια ιδέα. Μόλις όμως η ιδέα γίνει

γνωστή, χιλιάδες άνθρωποι διαπιστώνουν πως την είχαν

από καιρό στο μυαλό τους»

Bruno Traven

 

«Μια γνήσια απελευθέρωση των ενεργειών μας περνά μέσα από

την περιθωριοποίηση όλων των υπαρχόντων πολιτικών κομμάτων,

τη δημιουργία νέων μορφών πολιτικής οργάνωσης βασισμένων στη

δημοκρατία, στη συμμετοχή όλων και στην ευθύνη του καθενός για

τα κοινά, με λίγα λόγια, περνά μέσα από την αναγέννηση μιας

γνήσιας πολιτικής σκέψης και πάθους, η οποία ταυτόχρονα

θα είναι διαυγής όσον αφορά τα αποτελέσματα της

ιστορίας των τελευταίων δυό αιώνων».

Κορνήλιος Καστοριάδης

 

Το παράδοξο του 21ου αιώνα: «500 εκατομμύρια Ευρωπαίοι

ζητούν από 300 εκατομμύρια Αμερικανούς να τους

προστατεύσουν από 140 εκατομμύρια Ρώσους»

Donald Tusk

Ζούμε σε έναν κόσμο, που καθημερινά στους δρόμους ρέει αίμα, που η βιομηχανία του παράγει ‘όπλα αντί για βούτυρο’, που πεθαίνουν εκατομμύρια άνθρωποι τον χρόνο από την ασιτία, την λειψυδρία, την έλλειψη βασικών φαρμάκων, από την κλιματική κρίση, από την ρύπανση του περιβάλλοντος και από τους πολλούς, τους πάρα πολλούς πολέμους. Ζούμε σε έναν κόσμο που τυφλωμένος και γεμάτος αντιθέσεις, αντιφάσεις, αγκυλώσεις και αδιέξοδα αυτοχειριάζεται, κι’ όλα αυτά για να μπορεί το 1% να καταπιέζει και να εκμεταλλεύεται το 99% του πληθυσμού του πλανήτη. Πρόκειται για έναν εφιαλτικό, γκροτέσκο και αυτοκαταστροφικό κόσμο που πρέπει να ‘θεραπευτεί’ άμεσα, οριστικά και αμετάκλητα. Ποιος θα τον ‘θεραπεύσει’; Ιδού το ερώτημα! Μήπως το 99% της ανθρωπότητας, δηλαδή, τα θύματά του, έχουν λόγο να τον 'θεραπεύσουν', μετατρέποντας την ανισότητα 1%>99% σε εξίσωση 99%=100%-1% και τον καπιταλισμό σε ιστορία;

*

Ο λόγος που γράφτηκε αυτό το άρθρο, δεν διαφέρει από τους λόγους για τους οποίους γράφτηκαν τα προηγούμενα βιβλία και άρθρα μου, ως αναζήτηση μιας ρεαλιστικής και εφικτής εναλλακτικής λύσης, του κοινωνικού προβλήματος, απέναντι στον παρακμασμένο, απάνθρωπο και καταστροφικό καπιταλισμό.

Κοιτάζοντας την κοιλάδα του Σπερχειού μέσα από τον χρόνο

 

Βγήκα πρωί στη βεράντα για να αγναντέψω την κοιλάδα του Σπερχειού και την Οίτη, απέναντι. Έχουμε αυτό το προνόμιο. Ένα τοπίο που συνδυάζει βουνό, ποτάμι και πεδιάδα, ένας τόπος που εκατοντάδες -αν όχι χιλιάδες- χρόνια στήριξε και στηρίζει ανθρώπους, με ποικίλες δραστηριότητες, αφήνοντας πίσω ιστορία και μνήμες. Η εικόνα που αντίκρισα δεν ήταν αυτή που περιμένει κανείς από έναν τέτοιο τόπο. Η κοιλάδα βυθισμένη σε καπνό. Όχι από φωτιά, αλλά από τα φουγάρα του γνωστού εργοστασίου. Ένα γκρίζο πέπλο που «κλείνει» τον ορίζοντα και αλλοιώνει τη σχέση μας με το τοπίο.

 

Αυθόρμητα, ο νους ταξίδεψε. Προσπάθησα να φανταστώ την ίδια θέα από το ίδιο σημείο πριν εκατό, χίλια, πριν δύο χιλιάδες και δέκα χιλιάδες χρόνια. Ο ίδιος ποταμός, το ίδιο βουνό, η ίδια κοιλάδα. Χωρίς τους ευρωπαϊκούς αυτοκινητοδρόμους να τη διασχίζουν σαν χαρακιές, χωρίς την σιδηροδρομική γραμμή υψηλών ταχυτήτων να την κόβει στα δύο, χωρίς το εργοστασιακό νέφος να αιωρείται χαμηλά. Ένα τοπίο που άλλαζε αργά, με ρυθμούς γεωλογικούς κυρίως και οικολογικούς, όχι βίαιους και επιταχυνόμενους.

 

Και τότε η σκέψη συναντάει το παράδοξο και το παράλογο: ό,τι άλλαξε ελάχιστα σε χιλιάδες χρόνια, το αλλάξαμε ριζικά μέσα σε λίγες δεκαετίες. Κυρίως τα τελευταία πενήντα χρόνια. Όχι με μία μόνο απόφαση ή ένα έργο, αλλά με τη συσσώρευση πολλών «μικρών, λογικών» παρεμβάσεων. Ένας δρόμος εδώ, μια γραμμή εκεί, μια μονάδα επεξεργασίας παραπροϊόντων αλλού. Καθεμία χωριστά φαινομενικά αναγκαία, όλες μαζί όμως μετασχηματίζουν το οικοσύστημα. Ο κατακερματισμός του χώρου, η αλλαγή των χρήσεων γης, η ρύπανση, ο περιορισμός της φυσικής συνέχειας του Σπερχειού, οι καταπατήσεις της παρόχθιας ζώνης του και η καταστροφή του παραποτάμιου δάσους, συμβαίνουν τώρα, σε μια εποχή που η λειψυδρία και η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον αφηρημένες έννοιες ή μελλοντικές απειλές, αλλά παρόντα βιώματα.

 

Οι αλλαγές του κλίματος εδώ δεν έρχονται ως στατιστικό γράφημα. Έρχονται όταν το νερό λιγοστεύει, όταν οι περίοδοι ξηρασίας μεγαλώνουν, όταν το ποτάμι χάνει τη δυναμική του, όταν ο καπνός εγκλωβίζεται στην κοιλάδα. Έρχονται όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν και η ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων μειώνεται, επειδή ήδη τα έχουμε επιβαρύνει πέρα από τα όριά τους.

 

Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα δεν είναι αν χρειαζόμαστε παραγωγή, υποδομές ή οικονομική δραστηριότητα. Το ερώτημα είναι πώς τις σχεδιάζουμε και αν λαμβάνουμε υπόψη το σύνολο του οικοσυστήματος. Αν βλέπουμε το τοπίο ως ζωντανό οργανισμό ή απλώς ως υπόβαθρο πάνω στο οποίο χαράσσονται έργα και εξυπηρετούνται ανάγκες της στιγμής.

 

Η κοιλάδα του Σπερχειού δεν είναι απλώς ένας «χώρος ανάπτυξης». Είναι ένα σύνθετο φυσικό σύστημα, μια ιστορική και οικολογική ενότητα. Όταν τη διασχίζουμε, την τεμαχίζουμε ή την επιβαρύνουμε χωρίς συνολικό σχεδιασμό, δεν αλλοιώνουμε μόνο την εικόνα της· υπονομεύουμε τη δυνατότητά της να μας στηρίξει στο μέλλον. Κοιτάζοντας την κοιλάδα σήμερα μέσα στον καπνό, αναρωτιέμαι τι θα βλέπει κάποιος από το ίδιο σημείο σε πενήντα χρόνια. Και κυρίως: πόσα από αυτά που θα βλέπει θα είναι αναπόφευκτα και πόσα θα είναι αποτέλεσμα επιλογών, που μπορούσαμε να είχαμε κάνει αλλιώς.

 

Γιατί, τελικά, η οικολογία δεν είναι μόνο θέμα προστασίας της φύσης. Είναι θέμα ευθύνης απέναντι στον χρόνο.

 

Στέφανος Σταμέλλος

https://www.e-ecology.gr

https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/

 

Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου 2025

TA ΓΥΑΛΙΑ

 του Γιάννη Σχίζα

Είχα μια βαθιά επιθυμία να φοράω γυαλιά της προκοπής, ήθελα  να εντυπωσιάσω και μια  γυναίκα . Είχα  επηρεαστεί και λίγο από κάτι δημοσιεύματα  στο  ΒΗΜΑ «περί της υγείας των οφθαλμών» , που μιλούσαν μέχρι και για τον κίνδυνο της τύφλωσης αυτών που χρησιμοποιούσαν ευτελή γυαλιά,   ωσότου αποφάσισα να δώσω 10πλασιο ποσό από εκείνα που έδινα συνήθως, για να αποκτήσω το επίμαχο αντικείμενο. Πήγα λοιπόν και  αγόρασα γυαλιά – που ήταν υπέροχα, που είχαν μια βελούδινη επαφή με τα μάτια μου, που χρωματικά έσκιζαν. Στην αρχή τα φορούσα ακόμη και στο σκοτάδι, ακόμη και στη δουλειά μου, προκαλώντας μάλιστα περιπαικτικά σχόλια …  Μια φορά όμως, καθώς κίνησα να πάω στο εξωτερικό, πέρασα  από τη τουαλέτα, τα ξέχασα εκεί , γύρισα αστραπιαία να τα πάρω πίσω – τα γυαλιά είχαν κάνει φτερά !  Σιχτίρισα τον εαυτό μου δεόντως, αλλά η απόφασή να είμαι με γυαλιά της προκοπής δεν άλλαξε. Όταν γύρισα από το ταξίδι   βρήκα τα ίδια περίπου γυαλιά, και ξανάρχισα να απολαμβάνω το βελούδινο στυλ τους….

Πέρασε λίγος καιρός, τα γυαλιά ξανά  χάθηκαν, δεν θυμάμαι  πως… Τσαντίστηκα με τον εαυτό μου, ώστε είπα «τώρα θα πάρω εκείνα τα γυαλιά που το δημοσίευμα  έλεγε ότι σε στραβώνουν». Τα πήρα λοιπόν, εν είδει αυτοτιμωρίας, και για καιρό  έλεγα  στον εαυτό μου  , καλά να πάθεις.

 Ο καιρός πέρασε,  κάποτε όμως έκρινα ότι είχα πάρει  την τιμωρία στην κατάλληλη δόση, γι αυτό σκεπτόμουν ότι δεν θα ήταν άσχημο να τα ξεφορτωθώ… Εκεί όμως να δεις γκίνια : Μου έπεσαν  μια φορά  στο δρόμο, αλλά ένας πιτσιρίκος  μου φώναξε «κύριε, κύριε» και μου τα παρέδωσε…. Την άλλη τα ξέχασα σε ένα καφενείο, οπότε ο ιδιοκτήτης πάλι με φώναξε να τα πάρω…. Κάποτε σηκώθηκα από ένα τραπέζι και βάδισα προς την πόρτα, με γύρισαν όμως πίσω, για τα γυαλιά που είχα ξεχάσει. Τελικά δεν τα έχανα με τίποτε….

Ώσπου μια ημέρα, στο σχόλασμα της δουλειάς, με πλησίασε μια κοπέλα και με παρακάλεσε να την αφήσω κάπου. Είπα ναι , αδιαφορώντας μάλιστα για το δέμας της, που ήταν ελαφρώς βαρύ..Πηγαίνουμε λοιπόν στο πάρκινγκ,  ανοίγει την πόρτα του αυτοκινήτου, κάθεται στο  κάθισμα, και εκείνη τη στιγμή ακούγεται ένα σκρατς… Σηκώνεται αυτή, κοιτάζει πίσω της – τα γυαλιά σπασμένα….

 Πω πω Γιάννη μου,  σου έσπασα τα γυαλιά! Με συγχωρείς πολύ !  Να στα πληρώσω!

Εγώ ατάραχος στην αρχή, ξεσπάω στη συνέχεια σε γέλια… Δεν πειράζει , της λέω,  για σπάσιμο τα είχα…

Η κοπέλα με κοίταξε  παραξενεμένη, σχεδόν σαν να είχε  να κάνει με τρελό…